Cijfers en trends

Het broodverbruik

Op lange termijn bekeken vertoont het thuisverbruik van brood een dalende tendens. Die daling is te wijten aan veranderingen in de Belgische eetcultuur. Enkele feiten die dit illustreren:

• er wordt veel meer dan vroeger buitenshuis gegeten en gebruikgemaakt van kant- en klaarmaaltijden: burgers, wraps, pita, pizza en frituursnacks...
• het aanbod aan alternatieve koolhydraatbronnen is uitgebreid. Er zijn betaalbare alternatieven zoals rijst, pasta en graanproducten. Daarnaast zijn er nog heel wat graankoeken en graan- en fruitdranken die zich als een alternatief voor brood positioneren.
• het aantal verbruiksmomenten is veranderd. Steeds meer mensen ontbijten niet meer (en missen het broodmoment bij uitstek).
• er wordt minder op vaste momenten per dag gegeten. Men schakelt over naar meerdere ’snackmomenten’ per dag.
• het aantal mensen dat fysieke arbeid levert is verminderd. Steeds meer mensen hebben een kantoorbaan, wat gepaard gaat met een verminderde energiebehoefte.

De concrete cijfers over het verbruik van brood in België put VLAM uit onderzoek van GfK Panel Services Belgium, dat het thuisverbruik van 4.000 Belgische gezinnen continu opvolgt.

 In de evolutie van het verbruik van brood en broodjes gedurende de laatste 5 jaar zien we dat het broodverbruik de eerste jaren afneemt maar dat hierin een kentering is gekomen in 2007. De dalende koopkracht en de crisis heeft de Belg een stuk van zijn buitenshuisverbruik doen inruilen voor thuisverbruik. Daarbij winnen vooral de basisvoedingsproducten aan belang. Onder andere hierdoor is de dalende trend in het thuisverbruik van brood in België sinds het najaar van 2007 gestopt.

Vanaf het derde kwartaal van 2007 kwam er een einde aan de jarenlange daling van het thuisverbruik van brood. Als gevolg van de dalende koopkracht vanaf het derde kwartaal van 2007 en de financiële en economische crisis vanaf het derde kwartaal 2008 greep de Vlaming immers meer terug naar basisproducten zoals brood en ging hij ook weer meer thuis consumeren. Hierdoor steeg het thuisverbruik van brood in Vlaanderen van 82 eenheden per capita in 2006 tot 87 eenheden per capita in 2008 (+6%). In 2009 daalde het verbruik wel terug licht tot 86 eenheden per capita (-1%). Deze daling was vooral merkbaar in het tweede en derde kwartaal van 2009. Sinds het einde van de daling van het thuisverbruik van brood in 2007, merken we wel dat de verschuiving van de standaard witte en grijze broden naar specialere broodsoorten is gestopt.

Ook bij het thuisverbruik van broodjes (sandwiches, pistolets…) en van koffiekoeken noteren we een gelijkaardige evolutie als bij brood: een stijging in 2007 en 2008 en een lichte daling in 2009. Stokbrood en gebakjes en taart gingen daarentegen in 2009 wel licht vooruit. In 2009 at de gemiddelde Vlaming 86 broden, 5 stokbroden, 146 broodjes, 48 koffiekoeken en 13 gebakjes en 7 taarten.

Het thuisverbruik van voorgebakken broodjes kende in 2009 voor het eerst een daling van 41 naar 38 stuks per capita (-7%). Er kochten wel nagenoeg evenveel gezinnen (62% van de Vlaamse gezinnen) voorgebakken broodjes, maar ze deden dit minder vaak.

Het thuisverbruik van broodbloem stabiliseerde daarentegen na een forse daling de voorbije jaren en het thuisverbruik van bakmixen nam verder toe. Het thuisbakken zit dus weer een beetje in de lift. De gemiddelde Vlaming kocht in 2009 iets minder dan 4 kg broodbloem en een kleine 2 kg bakmixen. Naar schatting 1/3 van de Vlaamse gezinnen beschikt over een broodbakmachine. Ongeveer de helft van hen gebruikt die machine regelmatig, bij de andere helft komt ze amper of nooit uit de kast.

Aan het stijgende thuisverbruik van ontbijtgranen sinds 2002 kwam er in 2008 een einde. Ook in 2009 daalde het thuisverbruik van ontbijtgranen met 3% tot 2,3 kg per capita. Net als in 2008 kocht 56% van de Vlaamse gezinnen in 2009 wel eens ontbijtgranen, maar ze deden dit minder vaak dan in 2008.
 
Het broodverbruik is niet volledig gelijklopend in heel België. Zo is de Vlaming de grootste broodeter met 91 broden en 189 broodjes in 2008. De Brusselaar consumeerde in dat jaar gemiddeld 71 broden en 151 broodjes en de gemiddelde Waal 68 broden en 136 broodjes.

De standaard witte en grijze broden hebben in het recente verleden marktaandeel verloren ten voordele van de specialere broodsoorten, maar deze evolutie blijkt nu te stabiliseren.

De aandelen van de verschillende broodsoorten variëren wel sterk per regio. Zo kiest de Vlaming eerder voor grijs brood, terwijl de Waal eerder wit brood eet.

- enkele cijfers

• In 2003 kocht de gemiddelde Belg 79 broden, 119 broodjes, 7 stokbroden,  44 koffiekoeken, 14 gebakjes en 7 taarten voor een totaalbedrag van 204 Euro
• In 2008 kocht de gemiddelde Belg 82 broden (inclusief stokbrood) en 167 broodjes
• In 2009 kocht de gemiddelde Vlaming 86 broden, 5 stokbroden, 146 broodjes, 48 koffiekoeken en 13 gebakjes en 7 taarten. (opgepast, de gemiddelde Vlaming eet meer brood dan de gemiddelde Belg)
• Voor brood alleen is de gemiddelde besteding in 2003  106 Euro.
  In 2000 was dit nog 116,5 Euro per capita.
• Vlamingen kopen beduidend meer broden en broodjes.
• De Walen kopen dan weer meer stokbroden.
• Vlamingen eten meer grijsbrood.
• Walen eten daarentegen meer witbrood.
• Ongeveer 70% van het aantal aangekochte broden in België zijn "grote" broden.
• 62% van de Vlaamse gezinnen kopen regelmatig voorgebakken broodjes

Distributie van brood en banket in België

• In Vlaanderen gebeuren de meeste aankopen van brood en banket nog via de bakker (56%)
• Vooral in Wallonië waar minder kleinhandelszaken zijn, is de verkoop in grootdistributie veel groter dan in Vlaanderen.
• In Brussel en Wallonië stijgt het marktaandeel van de supermarkten naar respectievelijk 72% en 64 % tegenover 44% in Vlaanderen.
• We zien een toename van alternatieve distributiekanalen zoals broodautomaten, tankstations, ...

Tewerkstelling in de sector

• Totaal aantal bakkerijen in België (RSZ-lijst)
  • in 2000
    • 123 Industriële bakkerijen met 3693 tewerkgestelden )
    • 4.347 ambachtelijke bakkerijen met +/- 18.063 tewerkgestelden
  • in 2003
    • 109 Industriële bakkerijen met 3.903 tewerkgestelden
    • 4.267 ambachtelijke bakkerijen met +/- 17.892 tewerkgestelden
  • in 2008
    • 96 Industriële bakkerijen met 4.111 tewerkgestelden
    • 3.389 artisanele bakkers met 17.809 tewerkgestelden
• (bron RSZ)

Trends

• Er kan sinds de crisis terug een toenemend thuis-verbruik van brood worden vastgesteld.
• Er kan een meer veralgemeende toepassing van bake-off producten worden waargenomen.

 Wat eet de Belg?

Uit een studie van 2007, uitgevoerd door het marktonderzoeksbureau InSites in opdracht van de VLAM, blijkt dat 90 % van de respondenten de vorige dag brood of broodjes heeft gegeten.

Bron: VLAM (www.vlam.be) en RSZ